Öğrenciler İçin Kariyer Planlama: Bir Yıllık Planınızı Kurun

Kariyer planlama, 16 yaşında bütün geleceğinize karar vermek demek değildir. Aksine, kaba bir yönü önümüzdeki on iki ay için net adımlara dönüştürmek demektir. Böylece her ay size kendiniz ve iş dünyası hakkında yeni bir şey öğretir. İyi bir planın hedefleri, eylemleri ve düzenli kontrol noktaları vardır ve plan siz öğrendikçe değişir. Bu rehberde SMART hedefler ve 90 günlük dönemlerle bir yıllık planı nasıl kuracağınızı gösteriyoruz. Ayrıca bugün kopyalayabileceğiniz tek sayfalık bir şablon da bulacaksınız.

Öğrenciler için kariyer planlama ne demek?

Bir öğrencinin kariyer planı üç parçadan oluşur. Önce bir yön: kesin tek bir cevap değil, keşfetmek istediğiniz iki üç meslek seçeneği. Sonra hedefler: yıl sonuna kadar öğrenmek, denemek veya başarmak istedikleriniz. Son olarak eylemler ve kontrol noktaları: tarihli somut adımlar ve durup değerlendirme yaptığınız anlar. Kariyer planlama bir öğrenme aracıdır, bu yüzden yön değiştirmek planın başarısız olduğunu değil, işe yaradığını gösterir.

1. adım: Kesin bir cevapla değil, bir yönle başlayın

Henüz bir yönünüz yoksa işe oradan başlayın. Meslek seçimi rehberimiz iki üç seçenek bulmanız için yedi soru sunuyor, bir kariyer değerlendirmesi de süreci hızlandırabilir. Ardından her seçeneği tek bir satıra yazın: örneğin “insanlarla sağlık alanı”, “yazılım ve veri” veya “tasarım ve medya”. Bu tür geniş seçenekler planı açık tutar, ama ona yine de bir odak verir.

2. adım: Yıl için SMART hedefler belirleyin

“Mühendisliği tanımak” gibi belirsiz hedefler nadiren eyleme dönüşür. SMART hedefler daha iyi işler, çünkü net, ölçmesi kolay, gerçekçi, amacınızla bağlantılı ve bir son tarihi olan hedeflerdir. Şu iki örneği karşılaştırın:

• Belirsiz: mühendisliği tanımak.
• SMART: 31 Ocak’a kadar iki mühendisle görüşmek, bir mühendislik fakültesini ziyaret etmek ve öğrendiklerim hakkında bir sayfa yazmak.

Her kariyer seçeneği için bir yıllık hedef koyun ve ardından onu daha küçük hedeflere bölün. Ayrıca okul notlarınız için bir hedef ve İngilizce, kodlama veya topluluk önünde konuşma gibi bir beceri için bir hedef daha ekleyin, çünkü bunlar pek çok kapıyı açık tutar.

3. adım: Yılı 90 günlük dört döneme bölün

Bir yılı tek parça olarak yönetmek zordur, bu yüzden onu yaklaşık 90 günlük dört döneme bölün. Ardından her döneme bir ana hedef, üç eylem ve sonunda bir kontrol noktası verin. İşte 10. veya 11. sınıftaki bir öğrenci için örnek bir plan:

• Eylül–Kasım (keşfet): her seçenek için meslek tanıtımlarını okuyun ve her alandan bir profesyonelle konuşun.
• Aralık–Şubat (dene): en güçlü seçeneğinizle bağlantılı bir kulübe, online kursa veya kısa bir projeye katılın.
• Mart–Mayıs (inşa et): gönüllülük, bir yarışma veya bir profesyonelin yanında geçen bir günle gerçek deneyim kazanın.
• Haziran–Ağustos (karar ver ve hazırlan): öğrendiklerinizi gözden geçirin, gelecek yılın seçeneklerini belirleyin ve bu seçeneklere götüren bölümleri listeleyin.

21. yüzyıl becerileri rehberimiz de işverenlerin önem verdiği becerileri geliştiren proje ve kulüp fikirleri sunuyor.

4. adım: Kanıt bırakan eylemler seçin

En iyi eylemler geride bir şey bırakır: bir not, bir bağlantı, bir proje veya bir sertifika. Bu kanıt, daha sonra niyet mektubu yazarken veya bölüm seçerken işinize yarar. Öğrenciler için faydalı eylemler şunlar:

• Bir profesyonelle sıradan bir iş günü hakkında konuşmak.
• Birinin yanında iş yerinde bir gün geçirmek.
• Kısa bir online kursu son ödeviyle birlikte bitirmek.
• Web sitesi, video serisi veya bilim deneyi gibi küçük bir projeye başlamak.
• Seçeneklerinizden biriyle bağlantılı bir amaç için gönüllü olmak.
• Üniversite tanıtım günlerine katılmak ve listenizdeki bölümleri sormak.

Seçim yapmadan önce gerçek meslek tanımlarını okuyun. Örneğin ABD’nin Occupational Outlook Handbook (İngilizce) kaynağı, her meslekte insanların ne yaptığını ve mesleğe nasıl girebileceğinizi anlatır. Böylece her eylem iş hakkında gerçek bir soruya cevap verir.

5. adım: Her 90 günde bir planınızı gözden geçirin

Her dönemin sonunda planınızı değerlendirmek için 30 dakika ayırın. Ne yaptım? Hangi deneyim bana kendim ve iş hakkında bir şey öğretti? Bir sonraki dönemi nasıl değiştireceğim? Ardından hedeflerinizi güncelleyin. Sonuç olarak bazı seçenekler güçlenir, bazıları da zayıflar. Kariyer planlama tam olarak bunu yapmalı.

Tek sayfalık kariyer planlama şablonu

Önce bu şablonu bir deftere veya bir belgeye kopyalayın ve sık gördüğünüz bir yerde tutun:

• Yön: iki üç meslek seçeneğim.
• Yıllık hedef: gelecek yaza kadar öğrenmek veya yapmak istediklerim.
• Dönem hedefleri: her 90 günlük dönem için bir SMART hedef.
• Eylemler: her dönem için üç somut eylem ve tarihleri.
• Kişiler: bir öğretmen, danışman, aile üyesi veya profesyonel gibi bana kim yardım edebilir.
• Kontrol noktaları: dört değerlendirme tarihi ve üç değerlendirme sorusu.
• Kanıtlar: topladığım notlar, bağlantılar, projeler ve sertifikalar.

Kariyer planlama sürecinde öğrencilerin sık yaptığı hatalar

• Aynı anda on hedef koymak ve hiçbirini bitirmemek.
• Bir plan yazıp bir daha hiç açmamak.
• Sadece telefondan yapabileceğiniz eylemleri seçmek.
• Yön değiştirmeyi başarısızlık olarak görmek.
• Kimseden görüş almadan tek başına plan yapmak.

ILEAP kariyer planlama sürecinizi nasıl destekler?

ILEAP partner okullarında kariyer koçluğu oturumları ve 200 soruluk değerlendirme, öğrenciye iLEAP platformunda kişisel bir kariyer raporu ve 90 günlük bir gelişim planı sağlar. Ardından bire bir danışmanlık her öğrencinin gerçekçi hedefler koymasına ve ilerlemesini takip etmesine yardım eder. Alan uzmanları ve mezunlarla buluşmalar da öğrencilere örnek alabilecekleri insanlar sunar. Rapor ve gelişim planı öğrencinin kendi iLEAP profilinde kaldığı için her kontrol noktasında onlara kolayca dönebilirsiniz. Değerlendirmeyi ve gelişim planını görün veya kariyer rehberliğini keşfedin.

Sıkça sorulan sorular

Kariyer planlama ne zaman başlamalı?

1. veya 10. sınıf basit bir plan için iyi bir zamandır. Bölümler, sınavlar ve başvurular yaklaştıkça plan 11. ve 12. sınıfta daha ayrıntılı hâle gelir.

Planımı ne sıklıkla güncellemeliyim?

Her 90 günlük dönemin sonunda gözden geçirin. Ayrıca yeni bir ilgi alanı veya yeni bir ders gibi önemli bir şey değiştiğinde de planınızı güncelleyin.

Planım tamamen değişirse ne olur?

Hiçbir sorun yok. Bir şey öğrendiğiniz için değişen plan, işe yarayan bir plandır. Bu yüzden kanıtlarınızı saklayın, neden yön değiştirdiğinizi yazın ve bir sonraki döneme yeni seçeneklerinizle başlayın.