Lise Öğrencileri İçin Kariyer Değerlendirmesi: Nasıl İşler, Sonuçlar Nasıl Kullanılır?

“Ne olmak istiyorsun?” 15-16 yaşında cevaplaması zor bir sorudur. Lise öğrencileri için kariyer değerlendirmesi bu soruyu cevaplamayı kolaylaştırır. Geleceğinize sizin yerinize karar vermez; ama size yapılandırılmış bir başlangıç noktası sunar: kim olduğunuza uyan, keşfetmeye hazır alanlar ve meslekler.

Lise öğrencileri için kariyer değerlendirmesi nedir?

Kariyer değerlendirmesi; ilgi alanlarınız, kişiliğiniz, değerleriniz ve becerileriniz hakkında bir dizi sorudan oluşur. Cevaplarınız, farklı mesleklerdeki insanların sevdiği ve iyi yaptığı şeylerle karşılaştırılır; sonuçlar da keşfetmeye değer çalışma alanları ve meslekler önerir. Değerlendirmelerin çoğu çevrim içi yapılır ve yazılı bir raporla birlikte gelir.

Kariyer değerlendirmesi neyi ölçer?

• İlgi alanları: sevdiğiniz etkinlikler ve dersler.
• Kişilik: nasıl çalışmayı sevdiğiniz; örneğin tek başına mı ekip içinde mi, belirli bir düzenle mi yoksa özgürce mi.
• Değerler: bir işte sizin için en önemli olan şey; örneğin başkalarına yardım etmek, yaratıcılık, güvence ya da gelir.
• Beceriler ve akıl yürütme: sayılarla, kelimelerle ya da fikirlerle çalışmak gibi size doğal gelen yetenekler.

RIASEC modeli: ilgi alanlarını tanımlamanın yaygın bir yolu

Pek çok ilgi envanteri, ilgileri altı tipe ayıran ve genellikle RIASEC olarak bilinen Holland modelini kullanır. Çoğu insan bunlardan iki ya da üçünün karışımıdır. Bu modele dayanan ücretsiz bir ilgi envanterini O*NET Interest Profiler ile deneyebilirsiniz.

• Gerçekçi: aletlerle, makinelerle, yapılarla ya da doğayla yapılan uygulamalı işler.
• Araştırmacı: araştırma, bilim ve karmaşık problemleri çözmek.
• Sanatçı: üretmek, tasarlamak ve fikirleri ifade etmek.
• Sosyal: öğretmek, yardım etmek ve insanlarla ilgilenmek.
• Girişimci: liderlik etmek, ikna etmek ve projeler başlatmak.
• Geleneksel: bilgiyi, verileri ve net süreçleri düzenlemek.

Sonuçlarınızı nasıl okumalısınız?

Lise öğrencileri için kariyer değerlendirmesi sohbet başlatmak için tasarlanmıştır; bu yüzden sonuçlarınızı bir hüküm değil, bir harita olarak görün. Tek tek meslek adlarından çok tekrar eden örüntülere bakın. Örneğin en güçlü tipleriniz Araştırmacı ve Sosyal ise tıp, psikoloji ya da fen öğretmenliği gibi alanlara daha yakından bakmaya değer. Hiç düşünmediğiniz bir meslek çıkarsa, onu elemeden önce neleri kapsadığını öğrenin.

İpucu: Bir sonuç sizi şaşırtırsa nedenini sorun. Şaşırtıcı bir sonuç çoğu zaman henüz deneme fırsatı bulmadığınız bir ilgiye işaret eder.

Sonuçları bir plana dönüştürmek

1. Sonuçlarınızdan ilginizi çeken üç ila beş meslek seçin.
2. Bu mesleklerdeki insanların her gün ne yaptığını ve nerede çalıştığını öğrenin.
3. Bu alanlardan en az birinde çalışan bir profesyonelle ya da yeni bir mezunla konuşun.
4. Her mesleğe hangi üniversite bölümlerinin götürdüğünü ve neler gerektirdiğini kontrol edin.
5. Kısa listenizi rehber öğretmeninizle ve ailenizle birlikte gözden geçirin.

Kısa listeniz hazır olduğunda, doğru üniversite bölümünü seçmek için adım adım rehberimizi kullanın.

Kaçınılması gereken yaygın hatalar

• Gerçekte olduğunuz gibi değil, olmanız gerektiğini düşündüğünüz gibi cevap vermek.
• Sorulara aceleyle cevap vermek ya da değerlendirmeye yorgunken girmek.
• Sonunda tek bir mükemmel meslek adı beklemek.
• Planlarınıza uymayan sonuçları keşfetmeden görmezden gelmek.

ILEAP’te kariyer değerlendirmesi

ILEAP iş birliği yapılan okullarda kariyer rehberliği; kariyer koçluğu oturumları ve kişilik, ilgi alanları, değerler, beceriler, akıl yürütme ve üniversiteye hazırlık düzeyini kapsayan 200 soruluk bir değerlendirmeyle başlar. Her öğrenci iLEAP platformunda ayrıntılı bir rapor alır; sonuçlar birebir danışmanlığa, alan uzmanlarıyla buluşmalara ve kişisel gelişim planına yön verir. Değerlendirmenin nasıl işlediğini görün.

Sık sorulan sorular

Kariyer değerlendirmeleri doğru sonuç verir mi?

İlgi alanlarınızdaki ve güçlü yönlerinizdeki örüntüleri göstermekte başarılıdırlar; ama kesin bir cevap değil, bir başlangıç noktasıdırlar. Sonuçlarınızı gerçek deneyimlerle ve merak ettiğiniz alanlarda çalışan insanlarla yaptığınız sohbetlerle birleştirin.

Öğrenciler kariyer değerlendirmesine ne zaman girmeli?

İlk değerlendirme için 9. ya da 10. sınıf iyi bir zamandır. 11. ya da 12. sınıfta tekrar yapmak, bölüm seçmeden önce ilgi alanlarınızın nasıl geliştiğini gösterir.

Doğru ya da yanlış bir cevap var mı?

Hayır. Ne kadar dürüst cevap verirseniz sonuçlarınız o kadar faydalı olur.