Sınıf Rehberlik Programı: 9-12. Sınıflar İçin Dönem Dönem Yıllık Plan

Sınıf rehberlik programı, iyi niyetleri net bir takvime dönüştürmenin en kolay yoludur. Birçok okul rehberliğin önemli olduğunu kabul eder, ancak etkinlikler çoğu zaman ancak biri boş bir saat bulduğunda gerçekleşiyor. Bu yüzden bu rehberde MEB programının yapısını, dokuzuncu sınıftan on ikinci sınıfa kadar dönem dönem bir yıllık planı ve dört kısa örnek ders akışını bulacaksınız. Strateji tarafı için ise okulda kariyer rehberliği programı rehberimize bakın.

Sınıf rehberlik programı nedir?

Talim ve Terbiye Kurulu, 9 Temmuz 2020 tarihli 17 sayılı kararıyla okul öncesinden ortaöğretime kadar bütün kademeler için yeni bir Sınıf Rehberlik Programı kabul etti. Böylece program 2020-2021 eğitim öğretim yılında başladı ve ortaöğretimdeki 2006 programının yerini aldı. Kararın metni de MEB Tebliğler Dergisi’nde yer alıyor. Daha yeni bir sürüm olup olmadığını ise okulunuzun rehberlik servisine veya MEB’e sorun.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği, programın kazanımları üç gelişim alanında topladığını söyler:

• Sosyal duygusal alan: kendini tanıma, duyguları yönetme, sağlıklı ilişkiler, karar verme, hedef belirleme ve kişisel güvenlik.
• Akademik alan: okula uyum, aidiyet, sebat, sorumluluk ve hayat boyu öğrenme.
• Kariyer alanı: ilgi, yetenek, değer ve kişilik özelliklerini tanıma, kariyer seçenekleri, meslekler ile kişisel özellikleri ilişkilendirme ve eğitim ile iş arasındaki bağ.

Sınıf rehberlik programı kimin görevi?

Yönetmeliğe göre sınıf rehber öğretmeni, okulun rehberlik programına ve Sınıf Rehberlik Programı’na göre bir sınıf rehberlik planı hazırlar. Sonra okul müdürü bu planı en geç ekim ayının ikinci haftasında onaylar. Ardından sınıf rehber öğretmeni etkinlikleri sınıfta yürütür ve her kasım ayında risk altındaki öğrencilerle ilgili bilgileri rehberlik servisine iletir. Rehber öğretmen ise uzmanlık gerektiren etkinlikleri üstlenir. Yani sınıf rehberlik programı tek kişinin değil, bir ekibin işidir.

Yıllık planı hazırlamak: üç kural

Önce üç alanı dengeleyin. Yani her dönemde kendini tanıma ve iyi oluşla, çalışma becerileriyle ve kariyerle ilgili en az birer etkinlik olsun.

Sonra her sınıfa tek bir ana hedef verin. Önerimiz şöyle: dokuzuncu sınıfta kendini tanıma, onuncu sınıfta alanları keşfetme ve ders seçimi, on birinci sınıfta bölümler ve üniversiteler, son sınıfta ise başvurular ve kararlar.

Ardından okulun sınav, ders seçimi, tanıtım günü ve tatil tarihlerini ekleyin. Son olarak her etkinliği kimin yürüteceğine karar verin: sınıf rehber öğretmeni, rehber öğretmen ya da bir konuk.

9. sınıf: sınıf rehberlik programı kendini tanımayla başlar

Önce birinci dönemde öğrenciler okula uyum sağlar, çalışma alışkanlıkları kazanır, zamanı yönetmeyi öğrenir ve arkadaşlarını tanır. İkinci dönemde ise ilgilerini, güçlü yönlerini ve değerlerini keşfeder, ardından mesleklere ilk kez bakar. Hızlı fikirler için ayrıca kariyer rehberliği etkinlikleri listemize göz atın.

Örnek ders: “Güçlü yönler haritam” (40 dakika)

1. Isınma (5 dakika): önce her öğrenci bu ay iyi yaptığı üç şeyi yazar.
2. İkili görüşme (15 dakika): öğrenciler birbirine kendini en çok ne zaman gururlu veya kaptırmış hissettiğini sorar.
3. Harita (15 dakika): ardından herkes güçlü yönlerini insanlar, fikirler, nesneler ve veriler gibi gruplara ayırır.
4. Çıkış kartı (5 dakika): son olarak her öğrenci daha çok öğrenmek istediği bir mesleği ve nedenini yazar.

10. sınıf: alanları keşfetmek ve ders seçimi

Birinci dönemde öğrenciler meslek alanlarını ve işlerin nasıl değiştiğini inceler, ayrıca çalışan yetişkinlerle röportaj yapar. İkinci dönemde ise ders seçimine ve her seçimin ileride hangi kapıları açtığına odaklanır. Bu yıl bir kariyer günü de çok iyi işler, çünkü öğrencilerin artık gerçek soruları vardır.

Örnek ders: “Bir meslek sahibiyle röportaj” (40 dakika)

Önce öğrenciler sınıfta beş açık uçlu soru hazırlar. Sonra evde bir aile büyüğüyle veya komşularıyla görüşür. Bir sonraki derste de herkes röportajdan bir sürprizi paylaşır, böylece meslekler somut hâle gelir.

11. sınıf: bölümler ve üniversiteler

Birinci dönemde öğrenciler bölümleri, üniversite sistemlerini ve kabul şartlarını inceler, başlangıç noktası olarak da bir kariyer envanteri kullanır. Bu noktada lise öğrencileri için kariyer değerlendirmesi rehberimiz sonuçları nasıl kullanacağınızı anlatır. İkinci dönemde öğrenciler dil ve giriş sınavlarına çalışır, üniversiteleri ziyaret eder ve ilk kısa listelerini yapar. Bu yıl düzenli mesleki rehberlik görüşmelerine başlamak için de doğru zamandır.

Örnek ders: “Bir program sayfasını okumak” (40 dakika)

Önce gruplar bir üniversite programının resmî sayfasını açar. Ardından öğretim dilini, kabul şartlarını, süreyi, ücretleri ve son başvuru tarihini not eder. Son olarak her grup kendisini şaşırtan bir bilgiyi sınıfa anlatır.

12. sınıf: başvurular ve kararlar

Birinci dönemde odak başvurulara, niyet mektubu yazmaya, referans mektuplarına ve burs tarihlerine geçer. İkinci dönemde ise öğrenciler gelen teklifleri ve şartlarını değerlendirir, şartlı kabul rehberimizde anlattığımız gibi. Ayrıca son kararlarını verir, sınav kaygısıyla baş eder ve üniversite hayatına hazırlık yaparlar.

Örnek ders: “Karar tablom” (40 dakika)

Önce her öğrenci iki üç seçeneğini yazar ve bunları ilgi, maliyet, şehir ve iş olanakları gibi kendi ölçütlerine göre puanlar. Sonra sonucu bir arkadaşıyla konuşur. En sonunda ailesine veya rehber öğretmene soracağı bir soruyu not eder.

Sınıf rehberlik programı yıl boyunca nasıl canlı kalır?

• Her ay ilerlemeye bakan tek bir sorumlu belirleyin, bu kişi genellikle rehber öğretmendir.
• Branş öğretmenlerini de katın, çünkü derslerdeki kısa meslek bağlantıları çok şey katar. Bu konuyu ayrıca kariyer eğitimi rehberimiz anlatıyor.
• Velilere de her dönemin başında yılın takvimini gönderin.
• Her dönem sonunda planı gözden geçirin, işe yaramayanı çıkarın veya değiştirin.
• Ayrıca çıkış kartları, katılım listeleri ve yazılı planlar gibi basit kanıtlar saklayın.

ILEAP, sınıf rehberlik programı uygulamasına nasıl destek olur?

ILEAP oturumları okulun akademik takvimine uyar ve okulunuz sadece bir iletişim kişisi belirler. Ardından ILEAP ekibi kariyer koçluğu oturumlarını, alan uzmanlarıyla buluşmaları, üniversite tanıtım oturumlarını ve üniversite tanıtım günlerini planlar ve yürütür. Ayrıca bireysel danışmanlık her pakete dahildir, ELITE paketi de son sınıf öğrencileri için eğitim gezileri ekler. Öğrenciler ayrıca 200 soruluk bir değerlendirmeyi tamamlar ve iLEAP platformunda ayrıntılı bir rapor alır. ILEAP ile iş birliği yapın veya programı inceleyin.

Sıkça sorulan sorular

Sınıf rehberlik programı için plan ne zaman hazır olmalı?

Yönetmeliğe göre okul müdürü sınıf rehberlik planını en geç ekim ayının ikinci haftasında onaylar. Bu yüzden planı eylülde hazırlamaya başlayın.

Etkinlikleri kim yürütür?

Çoğunlukla sınıf rehber öğretmeni yürütür. Uzmanlık gerektiren etkinlikleri ise rehber öğretmen üstlenir, konuklar ve partnerler de gerçek hayattan deneyim katar.

Yılın ortasında başlamak mümkün mü?

Evet. Her sınıfın içinde bulunduğu dönemle başlayın ve son sınıflar için kararları ve tarihleri özetleyen kısa bir telafi oturumu yapın.